Provincie Noord-Brabant: Nummer 1 top 25 duurzame publieke opdrachtgevers. Hoe doen ze dat?

04-11-2020 287 keer bekeken 0 reacties

Onlangs presenteerde Bouwend Nederland de top 25 van meest duurzame publieke opdrachtgevers. De Provincie Noord-Brabant prijkt op nummer 1 en steekt met kop en schouders boven de anderen uit.

Binnen De Bouwagenda werken wij aan het thema aanbesteden en wij zien dat dit een taai onderwerp is. Anders aanbesteden is het hart van de enorme verduurzamingsopgave waar we voor staan. Want opdrachtgevers en opdrachtnemers moeten het samen aandurven om zich op onbekend terrein te gaan begeven: er is nog weinig ervaring in het duurzaam, energieneutraal en circulair aanpakken van grote projecten. Wij spraken met Ineke Bol, Programmamanager Infrastructurele Projecten van de provincie Noord-Brabant over hun beleid en ervaringen: ‘De eerste plek in de top 25 is een bevestiging dat we op de goede weg zijn.’

In coronatijd is de lijn van de provincie helder: wij werken thuis. En tegelijkertijd zijn de marktpartijen waar we mee samenwerken buiten hard voor ons bezig. We spannen ons daarom enorm in om toch de verbinding met de aannemers te houden en daar waar nodig zoeken we maatwerkoplossingen. Want dat contact met de bedrijven en de mensen waar wij mee werken is key in onze hele werkwijze. Dat heeft ervoor gezorgd dat wij nummer 1 staan als meest duurzame publieke opdrachtgever. 

Wat doen we dan? We geven in aanbestedingen aan marktpartijen de ruimte om zelf met duurzame oplossingen te komen. Wij bepalen in onze opdrachtomschrijving geen oplossingen voor ons vraagstuk en zeggen: verras ons maar. Deze houding vinden marktparktijen soms moeilijk. Dan krijgen wij de vraag terug: wat wil je dan? Daar proberen we samen met de bouwbedrijven achter te komen. We maken gebruik van marktconsultatie. We zetten onze projecten uit op Tenderned. Dan kan de markt vragen stellen over de opdracht die we hebben. Wat we dan doen is het gesprek aangaan met verschillende marktpartijen die interesse hebben getoond. We willen graag weten wat zij kunnen bieden en wat we nou eigenlijk vragen, want daar zijn we als provincie helder over: wij weten het zelf vaak ook nog niet. Die verduurzamingsopgave waar we nu in de bouw en infra voor staan is nog zo nieuw. Niemand heeft nog pasklare oplossingen.

Een mooi voorbeeld van een project waar de markt met een oplossing kwam waar we zelf niet aan dachten is de bouw van de N69. Daar moest een nieuwe verbindingsweg door het weiland komen. Wij wilden oplossingen waardoor het voor wandelaars nog steeds een prettig gebied bleef om te lopen en dat de beesten om die weg een natuurlijke route konden afleggen. We vroegen initieel om een duiker. Maar de aannemer had een veel beter idee, een beekdalbrug. Dat is een brug die in tegenstelling tot een duiker een open constructie heeft en op palen staat, waardoor de waterweg niet wordt onderbroken. Dat zorgt voor een mooie route voor voetgangers en fietsers, het komt de waterhuishouding in het gebied ten goede en de aanleg ervan is ook nog eens goedkoper dan de duiker die wij voor ogen hadden. Dit was een fantastische oplossing die de omgeving intact liet waar wij zelf nooit op waren gekomen. Dit is een mooi voorbeeld van de innovativiteit van de markt. 

Bij de provincie zelf proberen we ook zo innovatief mogelijk te werken. We zijn namelijk tot onze werkwijze en beleid gekomen door binnen de organisatie ruimte te geven aan de pioniers. We zagen dat er rond het thema duurzaamheid bij sommige collega’s heel veel energie zat. We vroegen ons af: als we hen bij elkaar zetten waar komen ze dan mee en kunnen we hun ideeën bij onze infra projecten kwijt? Dat is goed gelukt. Zij zijn nu de ambassadeurs van ons duurzaamheidsbeleid en verkondigen hun visie door onze hele organisatie heen. Hun enthousiasme en visie hebben ertoe geleid dat duurzaamheid bij ons nu één van de 3 gunningscriteria is die wij in onze aanbestedingen hanteren. Voor ons is het intussen heel normaal om niet alleen te gunnen op prijs. Duurzaamheid weegt voor 50% mee.

Wat verstaan we onder duurzaamheid? Dat is soms heel breed. Circulariteit, het reduceren van primaire grondstoffen, en CO2--neutraliteit vinden we erg belangrijk. Maar het containerbegrip duurzaamheid meer specificeren is een punt om te verbeteren. We zijn bezig om duurzaamheid op te delen in verschillende blokken met elk hun eigen voorwaarden en eisen: stikstof, CO2, circulariteit. En dan willen we aan de markt vragen: wat zijn jullie toepassingen op deze blokken? We hebben een stikstofprobleem. Welke ideeën hebben jullie? Dat gaat verder dan inzetten van specifiek materieel. We hebben gezien dat aannemers in staat blijken te zijn om het restprobleem dat we hebben rond stikstof op te lossen door bijvoorbeeld met filters te werken.

Wij zien dus dat de bouwsector veel innovatiever is dan in het algemeen wordt aangenomen. Het probleem is dat vaak de businesscase ontbreekt bij de bouwbedrijven om bijvoorbeeld die stikstoffilters grootschalig aan te kopen. Dat gaan ze pas doen wanneer opdrachtgevers zoals wij dit belangrijk maken en een voorspelbare marktvraag creëren. Zo wordt het voor aannemers mogelijk om door te investeren en scale-ups mogelijk te maken.

Zo zie je dat de oplossing van de opgave echt op een wisselwerking leunt. Omdat wij al ons werk aanbesteden start een aannemer elke keer op nul. Dat is ingewikkeld, want dan kun je je afvragen wat heb je dan aan de relatie? Ik zit jaarlijks met aannemers waar we het meest mee werken aan tafel over de grote lijnen. Wat vraagt de energietransitie en het klimaatakkoord over 10 jaar van ons? Ik probeer met hen te verkennen waar het in ons werk naartoe moet. Hoe kunnen we jullie bijvoorbeeld helpen om uiteindelijk 100% over te gaan op schoner materieel. Samen zetten we de stip op de horizon. Wat heeft een aannemer nodig om dit op een redelijke termijn voor elkaar te krijgen? Wij moeten daar beleid op maken dat haalbaar, maar ook ambitieus is. Om dat ambitieniveau verder te brengen dan alleen onze organisatie zitten we elk kwartaal met de 6 grootste steden van Brabant om de tafel om te bekijken hoe we het beleid kunnen verankeren in onze gezamenlijke uitvoering. We pakken nu één onderwerp en gaan uitdenken wat er nodig is zodat we samen volume kunnen maken voor de markt. Laten we starten met emissieloos werken. Stage 4 is op dit moment het schoonste materieel dat voor handen is. Maar wanneer we allemaal stage 4 materieel aanvragen bij de werken, dan kunnen aannemers op dit moment niet in die vraag voorzien. En daarbij: ook betekent dit dat zij op forse schaal hun andere materieel moeten afschrijven, met hoge kosten als gevolg. Wij denken mee met de markt. Ik vind dat je deze opgave samen moet oplossen. Als opdrachtgevers moet je samen én met de markt optrekken, waarbij je die marktpartijen wel blijft uitdagen.

Onze werkwijze levert een gezonder en beter Brabant op. En één ding is zeker, duurzaamheid is geen luxe, maar een must. Niet alleen hebben we een stikstofprobleem, maar ook moeten we bijdragen aan het Klimaatakkoord. Daar profiteren de natuur, de inwoners van Brabant en ook onze kinderen van. Ook voor hen wil je de wereld beter achterlaten. Dat is geen soft doel, maar iets waar je volgens mij als overheid voor moet staan.

 


Koene Talsma

Koene Talsma, lid Taskforce De Bouwagenda: Als Bouwagenda bieden we graag een podium aan partijen die laten zien wat al wèl kan. Dit soort voorbeeldprojecten zijn een inspiratiebron voor anderen. De aanpak van de Provincie op het gebied van innovatiebevordering en verduurzaming gaat precies in de goede richting. In een open dialoog wordt de markt uitgedaagd, worden doelen en mogelijkheden steeds concreter en dan komen de verrassend innovatieve resultaten vanzelf. Het begint altijd bij een opdrachtgever met ambitie en de Provincie Noord-Brabant laat die duidelijk zien.Vervolgens durft de Provincie het ook aan om Duurzaamheid voor 50% mee te laten wegen in de gunning. Het initiatief om deze aanpak ook door te voeren bij de 6 grootste steden in Brabant is een fantastisch voorbeeld hoe overheidsopdrachtgevers hun verantwoordelijkheid voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving gaan waarmaken!

0  reacties

Cookie-instellingen